Değişkenlere atadığımız değerlerinin türlerini genellikle biliriz; ama yüzlerce değişkenle uğraştığımız bir Web programında değişken türünü unutmak çok kolaydır. Kimi zaman da değişkenlere program yoluyla değer atarız; başka bir deyişle programımız bazı değişkenleri kendisi oluşturabilir, ve bunlara kendisi değer atayabilir. Bu tür program yoluyla atanan değerlerin de türünde kuşkuya kapıldığımız anlar olabilir. Bir değişkenin değerinin türü hakkında kuşkunuz varsa, en emin yol bunu PHP'nin kendisine sormaktır. Bu sorgulamayı gettype() fonksiyonu ile yaparız.
Şimdi, bir PHP programı yazalım, bir takım değişkenlere değerler atayalım ve bunların türlerini PHP'ye soralım. Bir düzyazı programı ile şu metni yazın ve turler.php adıyla kaydedin:
<HTML> <HEAD> <TITLE>PHP'de Degisken Turleri</TITLE> <meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=ISO-8859-9"> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1254"> </HEAD> <BODY> <B> <H2> <?php $sayi = 5; print("Birinci değişkenin adı: \$sayi<br>"); print("Değeri : "); print "$sayi<br>"; print("Türü : "); print gettype( $sayi ) ; //tamsayi/integer print "<br>"; print "<br>"; $alfanumerik = "Reşit"; print "İkinci değişkenin adı: \$alfanumerik<br>"; print "Değeri : "; print "$alfanumerik<br>"; print("Türü : "); print gettype( $alfanumerik ) ; //alfanümerik/string print "<br>"; print "<br>"; $ondalik = 5.1234; print "Üçüncü değişkenin adı: \$ondalik<br>"; print "Değeri : "; print "$ondalik<br>"; print("Türü : "); print gettype( $ondalik ) ; //çift,ondalık/double print "<br>"; print "<br>"; $mantiksal = true; print "Üçüncü değişkenin adı: \$mantiksal<br>"; print "Değeri : "; print "$mantiksal<br>"; print("Türü : "); print gettype( $mantiksal ) ; //mantıksal/boolean print "<br>"; print "<br>"; ?> </H2> </B> </BODY> </HTML> |
Burada mantıksal (boolean) değer olarak doğru anlamına true değeri atadığımız halde, PHP'nin bu değişkenin değeri olarak 1'i gösterdiğine dikkat edin. PHP'de bir fonksiyon, elde ettiği değer doğru ise sonuç olarak 1 değerini verir. (Yanlış/false değerinin neye çevrildiğini bulabilir misiniz?)
Kimi zaman bir değişkene atadığımız değerin türünü değiştirmek gerekir. Bunu settype() fonksiyonu ile yaparız. Elimizde böyle bir imkan var diye, bir değişkenin alfanümerik (String) olan değerini sayıya çevirebileceğini sanmayın. PHP buna çok kızar! Şu örneği de tur_degistir.php adıyla kaydedelim:
<HTML> <HEAD> <TITLE>PHP'de Degisken Turleri</TITLE> <meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=ISO-8859-9"> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1254"> </HEAD> <BODY> <B> <H2> <?php $degisken = 5.67890; print("Değişkenin değeri : "); print "$degisken<br>"; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; //çift,ondalık/double print "<br>"; print "<br>"; print "İlk değiştirme işlemi: Alfanümerik/String:<br>"; settype( $degisken, string ); //alfanümerik/string print "Değeri : "; print "$degisken<br>"; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; //alfanümerik/string print "<br>"; print "<br>"; print "İkinci değiştirme işlemi: Tamsayı/Integer:<br>"; settype( $degisken, integer ); //Tamsayı/Integer print "Değeri : "; print "$degisken<br>"; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; //Tamsayı/Integer print "<br>"; print "<br>"; print "Üçüncü değiştirme işlemi: Ondalık/Double:<br>"; settype( $degisken, double ); //çift,ondalık/double print "Değeri : "; print "$degisken<br>"; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; //çift,ondalık/double print "<br>"; print "<br>"; print "Dördüncü değiştirme işlemi: Mantıksal/Boolean:<br>"; settype( $degisken, boolean ); // Mantıksal/Boolean print "Değeri : "; print "$degisken<br>"; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; // Mantıksal/Boolean print "<br>"; print "<br>"; ?> </H2> </B> </BODY> </HTML> |
Bu programı çalıştırdığımızda, ilk atadığımız değerin ondalık/double olarak belirlendiğine dikkat edin. Bu değerin türünü alfanümerik/string olarak değiştirdiğimizde değişmediğini görüyoruz. Fakat tamsayı/integer'a çevirdiğimizde PHP değerin tamsayı bölümünü alıyor; ondalık-kesir bölümünü atıyor. Nitekim daha sonra değişkerin türünü yeniden ondalık yaptığımız halde, atılan bu bölüm geri gelmiyor. Son olarak değişkeni mantıksal ifade olarak değiştirdiğimizde, değerin doğru/true olduğunu anlıyoruz; değer olarak bize 1 dönüyor. PHP, sıfır dışındaki tüm değerleri doğru/true'ya çevirir; sıfır'ı ise yanlış/false olarak atar ve boş/null değer verir.
Şu anda PHP'yi tam bilemediğimiz için nerede kullanılır kestiremiyoruz, ama diyelim ki burada olduğu gibi, değişkeni bir daha düzelmeyecek şekilde değişikliğe uğratmak istemeyebiliriz; fakat yine de değerinin türünü değiştirmek isteyebiliriz. Bunu da nerede kullanabiliriz, şu anda bilmiyoruz. Ama diyelim ki, böyle bir işlem yapmaya ihtiyacımız oldu! Hatırlıyor musunuz, biraz önce özel bir şekilde bir değişkene başka bir değişkenin adını değer olarak vererek, aslında bu değişkenin ilk değişkenin değerini almasını sağlamıştık. Burada da aynı tekniği kullanabiliriz. Bu kodu da tur_kopyala.php adıyla kaydedin:
<HTML> <HEAD> <TITLE>PHP'de Degisken Turleri Kopyalama (Casting)</TITLE> <meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=ISO-8859-9"> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1254"> </HEAD> <BODY> <B> <H2> <?php $degisken = 3.1418; print("Değişkenin değeri : "); print "$degisken<br>"; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; //çift,ondalık/double print "<br>"; print "<br>"; print "İlk kopyalama işlemi: Alfanümerik/String:<br>"; $kopya_degisken = ( string ) $degisken; //alfanümerik/string print "Değeri : "; print "$kopya_degisken<br>"; print("Türü : "); print gettype( $kopya_degisken ) ; //alfanümerik/string print "<br>"; print "<br>"; print "İkinci kopyalama işlemi: Tamsayı/Integer:<br>"; $kopya_degisken = ( integer ) $degisken; //Tamsayı/Integer print "Değeri : "; print "$kopya_degisken<br>"; print("Türü : "); print gettype( $kopya_degisken ) ; //Tamsayı/Integer print "<br>"; print "<br>"; print "Üçüncü değiştirme işlemi: Ondalık/Double:<br>"; $kopya_degisken = ( double ) $degisken; //çift,ondalık/double print "Değeri : "; print "$kopya_degisken<br>"; print("Türü : "); print gettype( $kopya_degisken ) ; //çift,ondalık/double print "<br>"; print "<br>"; print "Dördüncü kopyalama işlemi: Mantıksal/Boolean:<br>"; $kopya_degisken = ( boolean ) $degisken; // Mantıksal/Boolean print "Değeri : "; print "$kopya_degisken<br>"; print("Türü : "); print gettype( $kopya_degisken ) ; // Mantıksal/Boolean print "<br>"; print "<br>"; ?> </H2> </B> </BODY> </HTML> |
Bu programın can alıcı noktası örneğin "$kopya_degisken = ( boolean ) $degisken;" şeklindeki komut; burada $kopya_degisken adlı değişkene $degisken adlı değişkenin değerini (eşittir işareti ile) kazandırırken, arada yeni değişkenin kazanmasını istediğimiz türün adını parantez içinde yazıyoruz. Burada gerçekte, $degisken adlı değişkenin değerine hiç bir şey olmuyor. Bu programı çalıştırırsanız, ilk değerin ontalık kısmının önceki örnekte olduğu gibi değişim işlemi sonunda tamamen yok olmadığını görebilirsiniz.
$degisken adlı değişkenin değeri değişmeden durduğu için üçüncü adımda yıptığımız ondalık tür olarak kopyalama sonucu yeni değişkenin değeri yine kesiri ile karşımıza çıkıyor.